22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
1


TÂY TIẾN
( Quang Dũng )
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
2
Quang Dũng
và đồng đội
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
3
(Quang Dòng)
TÂY TIẾN
Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi !
Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
4
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi


Sài Khao, sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thăm
Heo hút cồn mây, súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người
Nhớ ôi, Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu, mùi em thơm nếp xôi

22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
5






Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa
Kìa em xiêm áo tự bao giờ
Khèn lên man điệu nàng e ấp
Nhạc về Viêng Chăn xây hồn thơ
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thầy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa

22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
6
Cầu vào Mường Lát
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
7
Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá dữ oai hùng
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm
Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
8
Tây Tiến người đi không hẹn ước
Đường lên thăm thẳm một chia phôi
Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy
Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi.
Phù Lưu Chanh - 1948
22/05/2015
9
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
-Quang Dũng tên khai sinh
là Bùi Đình Diệm.
-Quê ở Đan Phượng, Hà Tây.
-Quang Dũng tham gia quân
đội từ năm 1947 và là đại đội
trưởng của đoàn quân Tây Tiến.
Quang Dũng là một nhà thơ đa
tài,( làm thơ, viết văn, vẽ tranh).
-Tác phẩm tiêu biểu:
Rừng biển quê hương( 1957)
Đường lên Châu Thuận (1964)
Mây đầu ô (1986 )

A/ Tác giả
Quang Dũng
( 1921-1988)
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
10
I/Xuất xứ - hoàn cảnh sáng tác :
1. Xuất xứ :
- “Tây Tiến” là một bài thơ in trong tập thơ “Mây đầu ô” của Quang Dũng xuất bản năm 1986.
B/ Tác phẩm
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
11
2. Hoàn cảnh sáng tác :
-Tây Tiến là đơn vị quân đội được thành lập đầu năm 1947, có nhiệm vụ phối hợp với bộ đội Lào bảo vệ biên giới Việt –Lào và đánh tiêu hao lực lượng quân đội Pháp ở Thượng Lào cũng như ở miền Tây Bắc Bộ Việt Nam.
- Địa bàn đóng quân và hoạt động của Tây Tiến khá rộng
( từ vùng rừng núi Tây Bắc Việt Nam đến Thượng Lào) .
-Chiến sĩ Tây Tiến phần đông là thanh niên Hà Nội, chiến đấu trong hoàn cảnh rất gian khổ : thiếu thốn về vật chất, bệnh sốt rét hoành hành dữ dội.Tuy vậy, họ vẫn phơi phới tinh thần lãng mạn anh hùng.
-Đoàn quân Tây Tiến sau một thời gian hoạt động ở Lào trở về Hoà Bình thành lập trung đoàn 52.Quang Dũng là đại đội trưởng ở đó từ đầu năm 1947 đến cuối năm 1948 thì chuyển sang đơn vị khác. Bài thơ Tây Tiến được Quang Dũng viết ở Phù Lưu Chanh khi ông nhớ về đơn vị cũ.
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
12
III/ Phân tích :
1. Nỗi nhớ “chơi vơi” trong tâm trạng của nhân vật trữ tình:
Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi.
* Mở đầu bài thơ là một câu cảm cùng với cụm từ “nhớ chơi vơi” – ( một nỗi nhớ không hình, không ảnh, không thể cân đong đo đếm được; nó lâng lâng mà sâu nặng vô cùng)
 Hai câu thơ là một nỗi nhớ thiết tha, mênh mang, rợn ngợp trong tâm hồn nhà thơ về mảnh đất và con người Tây Bắc.
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
13
2. Nhớ con đường hành quân gian khổ:
* Nỗi nhớ “Tây Tiến” của nhà thơ gắn liền với nỗi nhớ về núi rừng trùng điệp, bạt ngàn, hoang vu, khắc nghiệt và dữ dội nơi biên giới với những :
- Tên làng, tên bản cùng với những địa danh của một vùng đất vừa xa lạ- vừ gần gũi và khó quên: Sài Khao, Mường Lát; Mường Hịch, Pha Luông, Mai Châu…
- Những con đường từng ghi dấu chân của chiến sĩ Tây Tiến với:
+ “ Dốc lên khúc khuỷu…thăm thẳm”
+ “Heo hút cồn mây…”
+ “Ngàn thước lên cao…xuống”
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
14
Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thẳm …

22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
15
… cồn mây súng ngửi trời
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
16
*Bằng cách dùng nghệ thuật liệt kê ( liệt kê một loạt địa danh…), kết hợp với cách dùng nhiều từ láy gợi hình ( khúc khuỷu, thăm thẳm, heo hút…), nghệ thuật phối thanh độc đáo ( tần số thanh trắc xuất hiện nhiều  gợi sự khúc khuỷu, gập gềnh của con đường hành quân)…
=> Đoạn thơ là những cảm xúc chân thành và gắn bó của nhà thơ về một miền rừng núi hùng vĩ, nên thơ nhưng dữ dội - hiểm trở .
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
17
Thác gầm thét; cọp trêu người
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
18
3. Nhớ những kỷ niệm khó quên (8 câu tiếp)
Cạnh nét phác hoạ gân guốc về một Tây Bắc hùng vĩ là những nét mềm về một Tây Bắc thơ mộng.
-Cái thực và cái ảo đan cài, dệt nên đêm liên hoan lửa trại đầy cuốn hút chốn biên cương:
+ …hội đuốc hoa…
+…em xiêm áo …
+Khèn lên ..e ấp

 Tình cảm gắn bó giữa bộ đội và nhân dân trong những lần dừng chân nghỉ lại giữa chặng đường hành quân - chiến đấu
Hình ảnh, âm thanh đẹp, chan hoà, tình tứ
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
19
-Từ đêm lửa trại, nhà thơ đột ngột chuyển cảnh về một miền sông nước Tây Bắc đầy chất thơ :
…Châu mộc chiều sương
…hồn lau nẻo bến bờ
…dáng người…độc mộc
…hoa đong đưa…
Bằng bút pháp chấm phá tinh tế  cảnh thiên nhiên và con người Tây Bắc như được phủ lên một màn sương huyền thoại đầy chất hoạ và chất thơ.
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
20
4. Nhớ về đoàn quân Tây Tiến ( 8 câu tiếp )
Trên cái nề hùng vĩ và diễm lệ của núi rừng Tây Bắc, người lính xuất hiện với một tầm vóc bi tráng khác thường :
- Về diện mạo:
+ …không mọc tóc
+ Quân xanh màu lá..
 gợi tả sự tột cùng cơ cực, lại vừa lẫm liệt kiêu hùng ( dữ oai hùm)
Ngôn ngữ tạo hình
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
21
Quân xanh màu lá dữ oai hùm
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
22
-Về chí khí phảng phất chất anh hùng của một tráng sĩ thời xa xưa :
“Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”
(Tuý ngoạ sa trường quân mạc tiếu
Cổ lai chinh chiến kỷ nhân hồi – Thơ Đường)
 Lý tưởng của thời đại “quyết tử cho tổ quốc quyết sinh” .
-Về tâm hồn : hào hoa, lãng mạn với “đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm” .
- Sự hy sinh của những người lính đau thương nhưng tôn nghiêm ,hùng tráng:
+Áo bào thay chiếu… biên cương mồ viễn xứ …/ cách dùng từ Hán Việt để nói đến sự hy sinh của đồng đội bằng một tình cảm yêu thương, tôn vinh, trân trọng.
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
23
+ “Sông Mã gầm lên…”/ sự hy sinh của người lính được bao bọc trong một âm hưởng hùng tráng –âm thanh của dòng sông như một khúc nhạc chiêu hồn tử sĩ dữ dội, bi hùng giữa thiên nhiên bát ngát.

* Tóm lại, tám câu thơ là một nỗi nhớ da diết , sâu lắng của nhà thơ về chân dung của một đoàn quân Tây Tiến : gian khổ- đau thương nhưng hào hùng và lãng mạn, đậm chất anh hùng ca.
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
24
4. Lời thề son sắt : (4 câu cuối)
-Bài thơ mở đầu bằng nỗi nhớ và kết lại như một nốt láy của nỗi nhớ - một điệp khúc nhớ thương của nhà thơ.
+ Cách đối lập giữa khoảng cách của không gian với sự gắn bó khăng khít của lòng người (đường lên thăm thẳm>+ Âm điệu đoạn thơ vừa tha thiết vừa mạnh mẽ vang lên như lời thề khẳng định tình cảm- tấm lòng – ý chí của nhà thơ và cũng là của chiến sĩ Tây Tiến.
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
25
Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy …
22/05/2015
Gv: VŨ QUỐC CHÁNH trường THPT TÔN ĐỨC THẮNG
26
III/ Tổng kết
-Cảm hứng lãng mạn và sắc thái bi tráng đã tạo nên tính sử thi của bài thơ.
-Bài thơ như một bức tranh, một bản nhạc về khung cảnh hùng vĩ - mỹ lệ của núi rừng Tây Bắc.
- Đồng thời bằng nỗi nhớ của mình, Quang Dũng đã tạc nên bức tượng đài về hình ảnh của những người chiến sĩ một thời “Quyết tử cho Tổ quốc sinh”.