SỞ GD-ĐT HÀ GIANG
TRƯỜNG PTDT NỘI TRÚ TỈNH
MỘT SỐ THỂ LOẠI VĂN HỌC
KỊCH, NGHỊ LUẬN
Tiết 109
GV: Nguyễn Thị Hằng Nga
Hà Giang, tháng 3 năm 2009
Cấu trúc bài học
Kịch
Nghị luận
Khái lược về kịch
Yêu cầu về đọc kịch
Khái kược về văn nghị luận
Yêu cầu về đọc văn nghị luận
Tiết 1
Tiết 2
THỐNG KÊ CÁC TÁC PHẨM KỊCH ĐÃ HỌC TRONG CHƯƠNG TRÌNH 10, 11
Hãy thống kê các tác phẩm kịch mà em đã học trong chương trình 10, 11?
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
a. Khái niệm kịch
1. KHÁI LƯỢC VỀ KỊCH
a. Khái niệm kịch
Kịch là một loại hình nghệ thuật tổng hợp, trong đó có 3 đối tượng quan trọng nhất: kịch bản, đạo diễn, diễn viên
Trong phạm vi văn học, chỉ có kịch bản là thuộc văn học (ví dụ: Vĩnh biệt Cửu trùng đài, Bắc Sơn, Hồn Trương Ba da hàng thịt…)
=> Trong nhà trường, chúng ta chỉ tìm hiểu kịch bản văn học- cái cơ bản, cái gốc đầu tiên, quan trọng nhất của kịch
Đọc sgk và cho biết em hiểu thế nào là kịch?
Vở kịch Hồn Trương Ba, da hàng thịt
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
a. Khái niệm kịch
b. Đặc trưng chủ yếu của kịch
b1. Một số đặc trưng của kịch
b. Đặc trưng chủ yếu của kịch
b1. Một số đặc trưng của kịch
* Đối tượng và đặc trưng phản ánh của kịch là những mâu thuẫn xung đột trong đời sống xã hội và con người
Những mâu thuẫn, xung đột ấy được chọn lọc, dồn nén, quy tụ, làm nổi bật trong quá trình xuất hiện, phát triển và giải quyết… qua tài năng hư cấu, tưởng tượng của tác giả
Xung đột kịch tạo nên kịch tính, gây nên sự hấp dẫn của vở kịch
Theo em kịch có những đặc trưng gì?
Mâu thuẫn, xung đột của đoạn trích Vĩnh biệt Cửu Trùng đài là gì?
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
a. Khái niệm kịch
b. Đặc trưng chủ yếu của kịch
b1. Một số đặc trưng của kịch
b1. Một số đặc trưng của kịch
- Có 2 loại xung đột chính xen kẽ, song song và kết hợp với nhau
+ Xung đột bên ngoài: giữa nhân vật này với nhân vật khác, với gia đình, dòng họ, xã hội, thời đại…(Rômeo và Giuliet)
+ Xung đột bên trong: nội tâm trong tâm trạng, tâm lí, tình cảm, cảm xúc của nhân vật (Hăm-let, Thị Kính…)
* Hành động kịch do nhân vật kịch thể hiện góp phần thể hiện xung đột kịch. Đó là những hành động được chọn lọc, tính toán

Xung đột kịch có mấy loại? Hãy kể tên một số vở kịch mà em biết?
Theo dõi 1 số trích đoạn
Kịch Rômeo và Giuliet
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
a. Khái niệm kịch
b. Đặc trưng chủ yếu của kịch
b1. Một số đặc trưng của kịch
b1. Một số đặc trưng của kịch
* Nhân vật kịch: có chính, phụ, chính diện, phản diện. Nhân vật thông qua lời thoại và hành động thể hiện tính cách, xung đột kịch, qua đó thể hiện chủ đề của vở kịch
* Cốt truyện kịch: phát triển theo sự phát triển của xung đột kịch
Mở đầu
Thắt nút (mâu thuẫn, xung đột xuất hiện)
Phát triển
Đỉnh điểm
Giải quyết (cởi nút)
Kể tên các phần của cốt truyện một vở kịch?
Phân tích cốt truyện vở
Vũ Như Tô - Nguyễn Huy Tưởng?
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
a. Khái niệm kịch
b. Đặc trưng chủ yếu của kịch
b1. Một số đặc trưng của kịch
b1. Một số đặc trưng của kịch
* Ngôn ngữ kịch: chủ yếu là ngôn ngữ nhân vật được thể hiện trong những lời thoại
Đặc điểm của ngôn ngữ kịch: mang tính hành động và tính khẩu ngữ cao (lời nói thường ngày)
Có 3 kiểu lời thoại:
+ Lời đối thoại: giữa các nhân vật với nhau
+ Lời độc thoại: nhân vật nói một mình, với mình, có thể nói thành tiếng, có thể nghĩ trong đầu
+ Lời bàng thoại: lời nhân vật nói riêng với khán giả
Em hiểu gì về ngôn ngữ kịch?
Tìm và phân tích ngôn ngữ kịch trong đoạn Tình yêu và thù hận
( Rômeo-Giuliet)
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
a. Khái niệm kịch
b. Đặc trưng chủ yếu của kịch
b1. Một số đặc trưng của kịch


b1. Một số đặc trưng của kịch

* Thời gian và không gian: cô đọng và ước lệ. Có thể 1 địa điểm hoặc nhiều địa điểm, thời gian ngắn 1 ngày, 1 buổi tối hoặc hàng tháng, hàng năm, nhiều năm, một đời người, một thế hệ…

CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
a. Khái niệm kịch
b. Đặc trưng chủ yếu của kịch
b1. Một số đặc trưng của kịch
b2. Đặc trưng chủ yếu của kịch

b2. Đặc trưng chủ yếu của kịch
Có 3 đặc trưng chủ yếu:
Xung đột kịch phản ánh tập trung xung đột của đời sống
Nhân vật kịch thực hiện hành động kịch trong cốt truyện tập trung, cô đọng
Ngôn ngữ kịch- lời thoại trực tiếp khắc hoạ tính cách nhân vật, có tính hành động và khẩu ngữ cao
Như vậy theo em kịch có mấy đặc trưng chủ yếu? Đó là những đặc trưng nào trong số những đặc trưng trên?
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
a. Khái niệm kịch
b. Đặc trưng chủ yếu của kịch
c. Bố cục và phân loại kịch
c1. Bố cục kịch


c. Bố cục và phân loại kịch
c1. Bố cục kịch
VỞ KỊCH
MÀN (HỒI) 1
MÀN (HỒI) 2
MÀN (HỒI) 3
LỚP(CẢNH)1
LỚP(CẢNH)2
LỚP(CẢNH)3
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
a. Khái niệm kịch
b. Đặc trưng chủ yếu của kịch
c. Bố cục và phân loại kịch
c1. Bố cục kịch
c2. Phân loại kịch


Bố cục và phân loại kịch
c2. Phân loại kịch
Căn cứ vào tính truyền thống hay hiện đại, có tác giả hay sáng tác tập thể
+ Kịch truyền thống dân gian (chèo, tuồng, kịch rối, hí kịch, kinh kịch…)
+ Kịch cổ điển (trước thế kỉ XX)
+ Kịch hiện đại (từ thế kỉ XX)
Căn cứ vào tính truyền thống hay hiện đại, kịch chia làm những loại nào?
Theo dõi trích đoạn chèo, tuồng, kịch hiện đại
Chèo: Xuý Vân giả dại
Quan âm thị Kính
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
a. Khái niệm kịch
b. Đặc trưng chủ yếu của kịch
c. Bố cục và phân loại kịch
c1. Bố cục kịch
c2. Phân loại kịch
Bố cục và phân loại kịch
c2. Phân loại kịch
Căn cứ vào tính chất và cách giải quyết mâu thuẫn, xung đột:
+ Bi kịch: xung đột giữa cái cao cả-thấp hèn, mới-cũ; kết thúc bi thảm (Hăm-lét…)
+ Hài kịch: dùng tiếng cươi hài hước châm biếm để xây dựng và kết thúc xung đột (Trưởng giả học làm sang, Nghêu sò ốc hến…)
+ Chính kịch: phản ánh xung đột trong cuộc sống hằng ngày, vui buồn lẫn lộn (Tôi và chúng ta…)
Căn cứ vàotính chất và cách giải quyết xung đột, kịch chia làm những loại nào?
Theo dõi trích đoạn hài, bi, chính kịch
VỞ :TÔI VÀ CHÚNG TA
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
a. Khái niệm kịch
b. Đặc trưng chủ yếu của kịch
c. Bố cục và phân loại kịch
c1. Bố cục kịch
c2. Phân loại kịch
Bố cục và phân loại kịch
c2. Phân loại kịch
Căn cứ vào hình thức ngôn ngữ diễn đạt:
+ Kịch nói
+ Kịch hát múa (chèo, tuồng, cải lương…)
+ Kịch thơ
+ Kịch rối
+ Kịch câm
+ Kịch truyền thanh
+ Kịch truyền hình
+ Kịch phim…
Căn cứ vào hình thức ngôn ngữ diễn đạt, kịch chia làm những loại nào?
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
2. Yêu cầu về đọc kịch bản văn học
a. Đặc điểm các kịch bản văn học trong nhà trường phổ thông

2. Yêu cầu về đọc kịch bản văn học
a. Đặc điểm các kịch bản văn học trong nhà trường phổ thông
Chỉ học kịch bản văn học, nhưng nhiều loại hình kịch khác nhau, từ truyền thống đến hiện đại, trong-ngoài nước… phong phú, đa dạng nhưng rất khó khăn
Ít hoặc không có điều kiện đọc toàn vở, xem kịch trong băng đĩa hoặc trực tiếp trên sân khấu
Theo em kịch bản văn học trong nhà trường phổ thông có đặc điểm gì?
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
2. Yêu cầu về đọc kịch bản văn học
b. Yêu cầu về đọc kịch bản văn học

b. Yêu cầu về đọc kịch bản văn học
Để dạy học tốt các tiết kịch , cần:
Có kế hoạch cụ thể và đầu tư thích đáng từ đầu năm học, G và H cần chuẩn bị kĩ, tỉ mỉ trước khi lên lớp
Nên tổ chức đọc toàn bộ vở kịch, xem kịch trên băng, đĩa…
HS được nghe nói chuyện ngoại khoá những kiến thức lí luận, bổ trợ về kịch bản văn học
Để dạy -học tốt các tiết kịch, chúng ta cần phải làm gì?
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
2. Yêu cầu về đọc kịch bản văn học
c. Các bước đọc hiểu kịch bản văn học

c. Các bước đọc - hiểu
kịch bản văn học
Đọc - hiểu kịch bản văn học có 4 bước
Bước 1: đọc kĩ, tìm hiểu kĩ: lời giới thiệu, tiểu dẫn để có hiểu biết chung về tác giả, hoàn cảnh sáng tác, chủ đề vở kịch, đặc biệt là tóm tắt nội dung cốt truyện kịch, vị trí của đoạn trích trong mối liên hệ với các sự kiện và nhân vật trước va sau đó
Đọc sgk và cho biết đọc - hiểu kịch bản văn học gồm mấy bước? Nội dung các bước?
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
2. Yêu cầu về đọc kịch bản văn học
c. Các bước đọc hiểu kịch bản văn học


c. Các bước đọc - hiểu
kịch bản văn học
Đọc - hiểu kịch bản văn học có 4 bước
Bước 2: đọc kĩ các lời thoại trong đoạn trích để phát hiện nét riêng trong giọng điệu, lời lẽ, từ ngữ của từng nhân vật đã phu hợp và thể hiện tính cách của nó, thể hiện xung đột và chủ đề của kịch như thế nào. Tìm hiểu các kiểu thoại, nhất là các câu thoại nội tâm, độc thoại… kết hợp các lời chỉ dẫn của tác giả kịch bản
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
2. Yêu cầu về đọc kịch bản văn học
c. Các bước đọc hiểu kịch bản văn học

c. Các bước đọc - hiểu
kịch bản văn học
Đọc - hiểu kịch bản văn học có 4 bước
Bước 3: phân tích hành động kịch thể hiện mâu thuẫn, xung đột trong đoạn trích. Trả lời các câu hỏi sau:
Nhân vật đã làm gì? Làm như thế nào? Để làm gì? Vì sao lại thế?
Hành động của nhân vật đã thể hiện tính cách gì của nó?
Hành động của nhân vật thể hiện mâu thuẫn, xung đột gì, của ai với ai trong đoạn trích? Xung đột ấy đang ở mức độ thế nào? Có khả năng diễn tiến ra sao?
CẤU TRÚC
I. KỊCH
1. Khái lược về kịch
2. Yêu cầu về đọc kịch bản văn học
c. Các bước đọc hiểu kịch bản văn học



c. Các bước đọc - hiểu
kịch bản văn học

Đọc - hiểu kịch bản văn học có 4 bước
Bước 4: khái quát chủ đề tư tưởng, đánh giá giá trị của đoạn trích và toàn bộ vở kịch
Đọc - hiểu đoạn trích Tình yêu và thù hận theo các bước trên?