BÀI 23
MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA
Ngày soạn
20/12/2012
Ngày giảng
20/12/2012
I- kháI niệm điện BA PHA
tiết 26 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA

Nội dung
Mạch điện xoay chiều ba pha bao gồm 3 phần tử
+ Nguồn điện ba pha: Máy phát điện ba pha.
+ Tải ba pha: Các thiết bị tiêu thụ điện ba pha.
+ Dây pha: Nối nguồn ba pha với tải ba pha.
Sơ đồ khối mạch điện ba pha:
Tải ba pha
Nguồn ba pha
Dây pha
I
I- kháI niệm MạCH điện BA PHA

Nội dung
1. Nguồn điện ba pha
- Nguồn điện ba pha là nguồn tạo ra dòng điện xoay chiều ba pha để cung cấp cho tải.
a, Khái niệm:
- VD: Các loại máy phát điện xoay chiều ba pha.
Máy phát điện công suất lớn
Máy phát điện công suất nhỏ
tiết 25 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA
1. Nguồn
điện 3 pha
I- kháI niệm MạCH điện BA PHA

Nội dung
1. Nguồn điện ba pha
b, Cấu tạo: Gồm 2 bộ phận chính
A
B
C
X
Y
Z
Hình 23-1: Cấu tạo máy phát điện ba pha
- Gồm 3 đây quấn AX, BY, CZ đặt lệch nhau một góc 1200 trong không gian.
- Mỗi dây quấn là một pha của máy phát trong đó:
+ Dây quấn pha A kí hiệu AX
+ Dây quấn pha B kí hiệu BY
+ Dây quấn pha C kí hiệu CZ
Stato: (phần tĩnh)
Được cấu tạo bởi 1 nam châm điện có dây quấn kích từ.
tiết 25 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA
Rôto: (phần quay)
N
S
1. Nguồn
điện 3 pha
I- kháI niệm MạCH điện BA PHA

Nội dung
1.Nguồn điện ba pha
c, Nguyên lí làm việc
tiết 25 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA
Khi nam châm điện quay với tốc độ không đổi trong dây quấn mỗi pha sẽ xuất hiện các suất điện động xoay chiều một pha cùng tần số và biên độ nhưng lệch pha nhau 1200.
1. Nguồn
điện 3 pha
I- kháI niệm MạCH điện BA PHA

Nội dung
2. Tải ba pha
- Tải ba pha là thiết bị tiêu thụ điện xoay chiều ba pha từ nguồn ba pha cấp tới.
- Tải ba pha thường là các động cơ điện ba pha, các lò điện ba pha. Tổng trở các pha lần lượt là: ZA; ZB; ZC.
ZA
ZB
ZC
A
X
Z
C
B
Y
tiết 25 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA
1. Nguồn
điện 3 pha
2. Tải
ba pha
Ii- cách NốI nguồn và tải BA PHA

Nội dung
Quan sát sơ đồ mạch ba pha hình 23 - 4. Em có nhận xét gì về cách nối nguồn và tải ở mạch này? Tại sao trong thực tế ít được sử dụng?
A
B
X
Y
Z
C
ZA
ZB
ZC
eA
eB
eC
IA
IB
IC
Hình 23-4: Sơ đồ mạch ba pha không liên hệ
Giải thích:
Hình 23- 4 là sơ đồ mạch ba pha không liên hệ vì giữa các pha của nguồn hoặc giữa các pha của tải không có quan hệ đấu nối với nhau.
Mạch này ít được sử dụng vì điện áp giữa các pha không ổn định khi tải thay đổi, hơn nữa lại dùng nhiều dây dẫn (6 dây).
tiết 25 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA
?
Ii- cách NốI nguồn và tải BA PHA

Nội dung
tiết 25 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA
A
B
O=X=Y=Z
C
A=Z
C=Y
B=X
Phương pháp nối nguồn điện và tải
Nối hình sao
Các điểm cuối các pha nối với nhau tạo thành điểm trung tính O.
Điểm cuối của pha này nối vào điểm đầu pha kia theo thứ tự pha.
Nối hình tam giác
Ii- cách NốI nguồn và tải BA PHA

Nội dung
1. Cách nối nguồn điện ba pha
a. Nối nguồn điện ba pha hình sao
A
B
eA
eB
eC
X=Y=Z=O
C
Hình 23-5: Cách nối nguồn điện ba pha hình sao (Y )
Các điểm cuối các pha của nguồn (X,Y,Z) được nối với nhau tại điểm O, gọi là điểm trung tính của nguồn.
Các điểm đầu (A,B,C) được nối với các dây pha ra các pha của tải.
Phương pháp
tiết 25 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA
1. Cách
nối nguồn
điện 3 pha
Ii- cách NốI nguồn và tải BA PHA

Nội dung
1. Cách nguồn điện ba pha
b. Nối nguồn điện ba pha hình sao (YO )
A
B
eA
eB
eC
C
Dây trung tính
Tương tự phương pháp đấu nguồn hình sao nhưng có thêm dây trung tính.
Dây trung tính là dây nối từ điểm trung tính của nguồn (O) tới điểm trung tính của tải (O`)nếu có..
Phương pháp
Hình 23-5: Cách nối nguồn điện ba pha hình sao (Yo )
tiết 25 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA
1. Cách
nối nguồn
điện 3 pha
X=Y=Z=O
Ii- cách NốI nguồn và tải BA PHA

Nội dung
1. Cách nối nguồn điện ba pha
c. Nối nguồn điện ba pha hình tam giác
Hình 23-5: Cách nối nguồn điện ba pha hình tam giác
A=Z
C=Y
B=X
eA
eB
eC
Điểm đầu của pha này nối vào điểm cuối của pha kia theo thứ tự pha (B=X; C=Y; C=Z).
Các điểm đầu các pha của nguồn (A,B,C) nối với dây pha ra các pha của tải.
Phương pháp
tiết 25 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA
1. Cách
nối nguồn
điện 3 pha
Ii- cách NốI nguồn và tải BA PHA
tiết 25 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA

Nội dung
2. Cách nối tải ba pha
Về phương pháp nối tải ba pha cũng giống như nối nối nguồn ba pha
A
B
O
C
Hình 23-6a: Cách đấu tải hình sao
ZA
ZB
ZC
A
C
B
ZAB
ZBC
ZCA
Hình 23-6b: Cách đấu tải tam giác
Tổng trở trên các pha của tải khi nối hình sao là: ZA; ZB; ZC.
Tổng trở trên các pha của tải khi nối hình sao là: ZAB; ZBC; ZCA
2. Cách
nối tải
ba pha
1. Cách
nối nguồn
điện 3 pha
Kiểm tra bài cũ
tiết 26 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA

Nội dung
Nguồn nối sao - Tải nối sao - Không dây trung tính
Nguồn nối sao - Tải nối sao - Không dây trung tính
Nguồn nối sao - Tải nối tam giác
1
2
3
Mạch điện xoay chiều 3 pha là gì? Phương pháp nối?
Một số mạch điện xoay chiều ba pha thường gặp
Tải ba pha
Nguồn ba pha
Dây pha
?
III- SƠ Đồ MạCH điện BA PHA
tiết 26 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA

Nội dung
1. Sơ đồ
mạch điện
ba pha
1. Sơ đồ mạch điện ba pha
Nguồn nối sao - Tải nối sao - Không dây trung tính
a. Nguồn và tải nối hình sao không dây trung tính
A
C
B
eA
eB
eC
A
C
B
ZA
ZB
ZC
O
O’
Up
Ud
IA
IB
IC
Ip
Hình 23-7: Sơ đồ mạch điện ba pha gồm:
III- SƠ Đồ MạCH điện BA PHA
tiết 26 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA

Nội dung
1. Sơ đồ
mạch điện
ba pha
1. Sơ đồ mạch điện ba pha
b. Nguồn và tải nối hình sao có dây trung tính
Nguồn nối sao - Tải nối sao - Có dây trung tinh
A
C
B
eA
eB
eC
A
C
B
ZA
ZB
ZC
O
O’
Up
Ud
IA
IB
IC
IO
Ip
Hình 23-7: Sơ đồ mạch điện ba pha gồm:
III- SƠ Đồ MạCH điện BA PHA
tiết 26 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA

Nội dung
1. Sơ đồ
mạch điện
ba pha
1. Sơ đồ mạch điện ba pha
c. Nguồn điện nối hình sao, tải nối hình tam giác.
A
C
B
eA
eB
eC
A
C
B
ZAB
ZBC
ZCA
O
Ud
Id
Id
Id
Nguồn nối sao - Tải nối tam giác
Up
Ip
Ip
Ip
Hình 23-7: Sơ đồ mạch điện ba pha gồm:
III- SƠ Đồ MạCH điện BA PHA
tiết 26 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA

Nội dung
1. Sơ đồ
mạch điện
ba pha
1. Sơ đồ mạch điện ba pha
Quan sát sơ đồ mạch ba pha hình 23 - 10 em hãy cho biết nguồn và các tải được nối hình gì?
A
C
B
O
1
2
3
Nguồn
Nối sao có
dây trung tính
Tải 1
Nối sao không
dây trung tính
Tải 2
Nối
Hình tam giác
Tải 3
Nối sao có
dây trung tính
?
III- SƠ Đồ MạCH điện BA PHA
tiết 26 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA

Nội dung
1. Sơ đồ
mạch điện
ba pha
2. Quan hệ giữa đại lượng dây và đại lượng pha
a. Khi tải nối hình sao
b. Khi tải nối tam giác
2. Quan hệ
giữa đại
lượng dây
và đại
lượng pha
Dòng điện dây (Id): Là dòng điện chạy trong các dây pha.
Dòng điện pha (Ip): Là dòng điện chạy trong các pha.
Điện áp dây (Ud): Là điện áp giữa hai dây pha.
Điện áp pha (Up): Là điện áp giữa dây pha và dây trung tính hoặc giữa dây pha và điểm trung tính.
Các đại lượng đây và đại lượng pha
III- SƠ Đồ MạCH điện BA PHA
tiết 26 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA

Nội dung
1. Sơ đồ
mạch điện
ba pha
2. Quan hệ giữa đại lượng dây và đại lượng pha
2. Quan hệ
giữa đại
lượng dây
và đại
lượng pha
Ví dụ 1:
Một máy phát điện ba pha có điện áp mỗi pha là Up = 220V
Nếu nối hình tam giác ta có một trị số điện áp:
Nếu nối hình sao ta có hai trị số điện áp:
Tại sao trong thực tế nguồn điện thường được nối sao?
Khi nối nguồn hình sao sẽ cho ta hai trị số điện áp nên có thể đấu nối với các tải ở hai cấp điện áp khác nhau.
Ví dụ: Nguồn điện cấp cho các hộ gia đình bao gồm giá trị điện áp:
+ Up = 220V cấp cho các thiết bị điện sinh hoạt: bóng đèn, quạt điện.
+ Ud = 380V cấp cho các động cơ điện ba pha: Động cơ máy sát.
Giải thích
và
?
III- SƠ Đồ MạCH điện BA PHA
tiết 26 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA

Nội dung
1. Sơ đồ
mạch điện
ba pha
2. Quan hệ giữa đại lượng dây và đại lượng pha
Ví dụ 2:
Một tải ba pha nối tam giác với:
Đấu tải vào nguồn ba pha có Ud = 380V. Tính Ip, Id?
1. Sơ đồ:
Giải
A
C
B
eA
eB
eC
A
C
B
R
R
R
O
Ud =380v
Id
Up
Ip
2. Quan hệ
giữa đại
lượng dây
và đại
lượng pha
III- SƠ Đồ MạCH điện BA PHA
tiết 26 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA

Nội dung
1. Sơ đồ
mạch điện
ba pha
2. Quan hệ giữa đại lượng dây và đại lượng pha
Ví dụ 2:
Một tải ba pha nối tam giác với:
Đấu tải vào nguồn ba pha có Ud = 380V. Tính Ip, Id?
Giải
- Vì tải nối tam giác nên:
- Dòng điện pha của tải:
- Dòng điện dây:
2. Tính Ip, Id:
2. Quan hệ
giữa đại
lượng dây
và đại
lượng pha
Iv- ưu điểm của MạCH điện BA PHA bốn dây
tiết 26 - bài 23: MạCH ĐIệN XOAY CHIềU BA PHA

Nội dung
- Tạo ra hai trị số điện áp khác nhau (điện áp dây và điện áp pha) vì vậy rất thuận tiện cho việc sử dụng đồ điện.
- ổn định điện áp các pha khi tải không đối xứng.
Quan sát sơ đồ mạch ba pha hình 23 - 11 em hãy cho biết các đèn được nối hình gì? Tại sao khi tắt các đèn pha C thì hầu như các đèn pha A và B vẫn sáng bình thường?
A
C
B
O
30 đèn
30 đèn
30 đèn
?
tRƯờNG THPT NGUYễN VIếT XUÂN
Phùng Đức Minh
Bài giảng này tôi soạn 100% bằng phần mềm Powrpoint phục vụ cho giờ thao giảng của mình, trong quá trình dạy tôi có sử dụng thêm mô hình và một số video phụ trợ. Trong bài có thể có nhiều chỗ chưa hợp lý. Vì vậy mong được sự đóng góp y kiến của các thầy cô cùng các bạn.
Mọi chi tiết xin liên hệ ĐT: 0977308040 hoặc phungducminh.nvx@gmail.com. Tôi xin chân thành cám ơn! Kính chúc các thầy cô cùng các em một năm mới An Khang - Thịnh Vượng.
Chào Xuân
Nhâm Thìn
2012