Bài 16 Thực hành mạch điều khiển tốc độ động cơ điện một pha
Mục tiêu:
Hiểu và phân biệt được sơ đồ nguyên lí và sơ đồ lắp ráp.
Lắp được một mạch điều khiển đơn giản.
Có ý thức thực hiện đúng quy trình và các quy định về an toàn.
I. Chuẩn bị
1. Dụng cụ, vật liệu cho một nhóm học sinh
Chuẩn bị như SGK
II. Nội dung, quy trình thực hành
Bước 1: Thiết kế mạch điều khiển động cơ một pha
a. Chọn sơ đồ mạch điều khiển động cơ một pha từ các sơ đồ đã giới thiệu trong bài 15.
b. Tìm hiểu, giải thích hoạt động của sơ đồ đã chọn.
c. Chọn các linh kiện cần thiết cho mạch điều khiển.
d. Tính toán kiểm tra lại triac xem có đáp ứng được cho mạch điều khiển hay không.
Gợi ý kiểm tra triac (cho trường hợp không gắn cánh toả nhiệt):
IT ? 10.IĐC 2
UT ? 1,8. . UĐC
Trong đó:
UT, IT - điện áp, dòng điện định mức triac.
UĐC, IĐC - điện áp, dòng điện động cơ.
e. Vẽ sơ đồ lắp ráp các linh kiện (từ sơ đồ nguyên lí) theo gợi ý giáo viên.
Bước 2: Lắp ráp mạch điều khiển động cơ một pha
a. Nhận các linh kiện theo sơ đồ thiết kế.
b. Kiểm tra các linh đã nhận.
Cách kiểm tra triac theo gợi ý sau:
Xác định chân triac: Chân triac có cách bố trí chân như trên sơ đồ hình 16.1
Dùng đồng hồ vạn năng đo kiểm tra các chân:
? A1 ? A2 có R = ?
? A2 ? G có R = ?
? A1 ? G có R = (5 ? 20)?
Các linh kiện còn lại được kiểm tra như đã giới thiệu trong bài 3 (hoặc coi là những linh kiện đảm bảo chất lượng).
c. Lắp ráp mạch theo sơ đồ đã vẽ (có gợi ý của giáo viên).
Bước 3: Giáo viên kiểm tra sơ đồ mạch mà nhóm học sinh đã lắp.
Bước 4: Đóng điện cho mạch thực hành và hiệu chỉnh.
a. Cắm quạt vào nguồn điện. Bấm các phím và theo dõi tốc độ quay của quạt
b. Lắp quạt vào ổ cắm lấy ra từ mạch điện tử điều khiển, để phím bấm của quạt ở tốc độ cao nhất
c. Cấp nguồn cho mạch điện tử điều khiển rồi điều chỉnh chiết áp để điều chỉnh tốc độ. Ghi các trị số đo được (theo chỉ dẫn của giáo viên) điện áp quạt UQ, điện áp trên triac UT, tốc độ quạt (nếu có), đường cong điện áp đưa vào quạt (nếu có dao động kí) vào bảng theo mẫu báo cáo
d. Nêu nhận xét.
Một số mạch điều khiển đơn giản
Mạch thực hành