BÀI 41: DIỄN THẾ SINH THÁI
Giáo viên: Vũ Đăng Khoa
Trường: THPT Thuận Thành số 3
KIỂM TRA BÀI CŨ
- Quần xã sinh vật là gì?
- Nêu các đặc trưng cơ của quần xã
BÀI 41: DIỄN THẾ SINH THÁI
VD 1: Em hãy nêu sự biến đổi của quần xã và môi trường ở một vùng đất mới
I. KHÁI NIỆM DIỄN THẾ SINH THÁI:
Cây bụi
Trảng cỏ
Rừng cây gỗ nhỏ
Rừng cây gỗ lớn
Giai đoạn đầu (Giai đoạn tiên phong): Vùng đất hoang→ SV đầu tiên: cỏ, trảng cỏ.
Khí hậu khô, nóng, đất khô, nghèo dinh dưỡng
Các giai đoạn giữa: Quần xã cây bụi; cây gỗ nhỏ.
Lớp mùn xuất hiện, độ ẩm tăng, lượng dinh dưỡng trong đất tăng
Giai đoạn cuối: Quần xã cây gỗ lớn. (giai đoạn đỉnh cực)
Độ ẩm đất và không khí tăng cao, đất màu mỡ.
QUẦN XÃ SINH VẬT
ĐIỀU KIỆN MÔI TRƯỜNG
VD2: Quá trình biến đổi của một đầm nước nông
Em hãy nêu sự biến đổi của quần xã và môi trường ở đầm trên?
QX C:
Các sinh vật nổi, động vật kích thước lớn ít, nhiều thực vật hơn
Nước nông, mùn đáy nhiều hơn.
QX D:
Cỏ và cây bụi dần đến sống trong đầm
QX E:
Rừng cây bụi, cây gỗ, động vật phong phú
QX B:
Gồm nhiều loài sống ở nhiều tầng nước khác nhau.
Nước sâu, mùn đáy ít
Nước nông, mùn đáy dày-> vùng đất trũng.
Mùn đáy lấp đầy ao → vùng đất cạn.
MÔI TRƯỜNG
Diễn thế sinh thái là gì?
Tro bụi do hoạt động của núi lửa
Tảo, địa y
TV thân cỏ
Thực vật thân bụi, động vật
TV thân gỗ, động vật
Quần xã đa dạng, ổn định
Ví dụ: Quá trình diễn thế trên đám tro bụi của trên đảo Krakatau Inđônêxia do hoạt động của núi lửa 1883
GĐ đầu
GĐ cuối
GĐ giữa
II. CÁC LOẠI DIỄN THẾ SINH THÁI
1. Diễn thế nguyên sinh
Em hãy nhận xét về đặc điểm của: môi trường khởi đầu, giai đoạn đầu, giữa và cuối trong diễn thế này
Rừng thông trưởng thành
2. Diễn thế thứ sinh
Ví dụ 1
Ví dụ 2
Vậy diễn thế thứ sinh có những đặc điểm gì?
III. NGUYÊN NHÂN DIỄN THẾ SINH THÁI
1. Nguyên nhân bên ngoài
Nguyên nhân bên ngoài gây ra diễn thế là gì?
III. NGUYÊN NHÂN DIỄN THẾ SINH THÁI
2. Nguyên nhân bên trong
Nguyên nhân bên trong gây ra diễn thế là gì?
Ví dụ 1
Ví dụ 2: Sự gia tăng quá nhanh của quần thể bò rừng bizon đã làm cạn kiệt nguồn cỏ của quần xã và không thể phục hồi kịp do vậy chính quần thể bò đang chiếm ưu thế lại bị tiêu diệt. Các nhóm loài khác lại có cơ hội phát triển.
3. Các hoạt động của con người
IV. TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU DIỄN THẾ SINH THÁI.
Nghiên cứu diễn thế
Quy luật phát triển của quần xã
Dự đoán quần xã tồn tại trước đó và quần xã trong tương lai
Khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên
Bảo vệ môi môi trường
Chủ động điều khiển quần xã theo hướng có lợi
Qx cỏ dại
Ruộng bỏ hoang
Qx cây bụi
Cây gỗ nhỏ
Cây gỗ lớn
Ví dụ: Dự đoán diễn thế sau
Câu 1. Diễn thế sinh thái có thể hiểu là:
A. Sự biến đổi cấu trúc quần thể.
B. Thay quần xã này bằng quần xã khác.
C. Mở rộng phần vùng phân bố.
D. Thu hẹp vùng phân bố.
Câu 2. Thực chất của quá trình diễn thế sinh thái là gì?
A. Là quá trình biến đổi tuần tự của quần xã qua các giai đoạn khác nhau.
B. Là quá trình biến đổi mạnh mẽ và liên tục các nhân tố hữu sinh.
C. Là quá trình biến đổi liên tục và mạnh mẽ các nhân tố vô sinh.
D. Cả b và c.
CỦNG CỐ

Câu 3. Xu thế chung của diễn thế nguyên sinh là:
A. Từ quần xã già đến quần xã trẻ.
B. Từ quần xã trẻ đến quần xã già.
C. Từ chưa có đến có quần xã tương đối ổn định
D. Không xác định được.
Câu 4. Đặc điểm cơ bản để phân biệt diễn thế nguyên sinh với diễn thế thứ sinh là:
A. Môi trường khởi đầu.
B. Môi trường cuối cùng.
C. Diễn biến diễn thế.
D. Điều kiện môi trường.
CỦNG CỐ

Câu 2 (tr 185). Em hãy mô tả quá trình diễn thế của một quần xã sinh vật nào đó xảy ra ở địa phương em, hoặc ở địa phương khác mà em biết
CỦNG CỐ