nhiệt liệt chào mừng
các thầy cô và các em học sinh tới tham dự hội giảng cụm An lão
Trường THPT Trần Hưng Đạo
Giáo viên: Lương Kim Phương
Bài dạy: Đại cáo bình ngô - phần 1- tác giả
…Nh­ n­íc §¹i ViÖt ta tõ tr­íc
Vèn x­ng nÒn v¨n hiÕn ®· l©u
Nói s«ng bê cìi ®· chia
Phong tôc B¾c Nam còng kh¸c
Đáp án 1. Đại cáo bình Ngô
2. Bài ca Côn Sơn
3. Cảnh ngày hè
Tác giả Nguyễn Trãi
Hãy cho biết tên tác phẩm, tác giả của những đoạn trích sau?
Câu hỏi kiểm tra bài cũ:
2..Côn Sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai
Côn Sơn có đá rêu phơi
Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm
3.. Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
Hồng liên trì đã tịn mùi hương
Lao xao chợ cá làng ngư phủ
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương
Đại cáo bình Ngô- Phần I: Tác giả
I. Cuéc ®êi:
1. Gèc tÝch vµ nh÷ng biÕn ®éng thêi trÎ
a. Gèc tÝch
Nguyễn Trãi (1380-1442) quê gốc ở làng Chi Ngại (Chí Linh- Hải Dương) sau dời về làng Nhị Khê (Thường Tín- Hà Tây)
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
A. Cha của Nguyễn Trãi là con quan tư đồ.
B. Cha ông là Nguyễn Phi Khanh vốn là nho sinh nghèo, sau thi đỗ Thái học sinh đời Trần. Mẹ ông là con quan Tư đồ Trần Nguyên Đán.
C. Cha và mẹ Nguyễn Trãi vốn thuộc dòng dõi quý tộc.
D. Cha mẹ ông đều không thuộc dòng dõi quý tộc.
- NguyÔn Tr·i sinh ra trong mét gia d×nh mµ bªn néi còng nh­ bªn ngo¹i ®Òu cã truyÒn thèng yªu n­íc vµ v¨n ho¸ ,v¨n häc.
b. Những biến động thời trẻ
- sím må c«i mÑ, sèng víi «ng ngo¹i ë C«n S¬n ®Õn n¨m 10 tuæi. C«n S¬n lµ kÝ øc ®Ñp ®Ï cña NguyÔn Tr·i.
-Năm 1400 Nuyễn Trãi đỗ Thái học sinh, hai cha con cùng ra làmquan dưới triều Hồ
-Năm 1407, cha ông bị giặc Minh bắt sang Trung Quốc, Nguyễn Trãi khắc sâu lời cha dặn: rửa nhục cho nước, trả thù cho cha mới là đại hiếu
I. Cuéc ®êi:
1. Gèc tÝch vµ nh÷ng biÕn ®éng thêi trÎ
a. Gèc tÝch
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
Đáp án :B
- Là nhà quân sự, chính trị tài ba giúp Lê Lợi đánh thắng quân Minh
. 2. Ng­êi anh hïng gióp n­íc, gióp d©n.
- Hăm hở giúp vua Thái Tổ , Thái tông xây dựng triều Lê.
Hßa b×nh lµ gèc cña nh¹c mµ thanh ©m lµ v¨n cña nh¹c…
D¸m mong bÖ h¹ rñ lßng yªu th­¬ng vµ ch¨n nu«i mu«n d©n
khiÕn cho chèn th«n cïng xãm v¾ng kh«ng cßn tiÕng
hên giËn o¸n sÇu, ®ã tøc lµ gi÷ ®­îc c¸i gèc cña nh¹c vËy
3. Bi kÞch cuèi ®êi
-D­íi triÒu Lª Th¸i Tæ, NguyÔn Tr·i tõng bÞ nghi oan råi bÞ b¾t giam, ®­îc tha nh­ng kh«ng cßn ®­îc tin dïng.
- D­íi triÒu Lª Th¸i T«ng, bän gian thÇn vu oan «ng vµo ©m m­u giÕt vua. Vô ¸n LÖ Chi viªn ®· khÐp l¹i cuéc ®êi NguyÔn Tr·i b»ng h×nh xö “Tru di tam téc”
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
I. Cuéc ®êi:
1. Gèc tÝch vµ nh÷ng biÕn ®éng thêi trÎ
Qua cuéc ®êi cña NguyÔn Tr·i em cã rót ra suy ngÉm g× vÒ con ng­êi cña «ng?
NguyÔn Tr·i lµ mét vÞ anh hïng d©n téc v¨n vâ song toµn,mét danh nh©n v¨n ho¸ thÕ giíi, mét nh©n vËt toµn tµi hiÕm cã nh­ng ph¶i chÞu nçi oan khiªn th¶m khèc nhÊt trong lÞch sö trung ®¹i ViÖt Nam.
Song NguyÔn Tr·i m·i lµ ng«i sao Khuª to¶ s¸ng trªn bÇu trêi v¨n ho¸, lÞch sö d©n téc.
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
II. Sự nghiệp thơ văn
1. Nh÷ng t¸c phÈm chÝnh
Em hãy lập bảng phân loại tác phẩm của Nguyễn Trãi?
I. Cuéc ®êi:
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
2.Nguyễn Trãi- nhà văn chính luận kiệt xuất
Tác phẩm nào của Nguyễn Trãi
được Phan huy Chú đánh giá là có sức
mạnh của mười vạn quân?
Băng Hồ di sự lục
Bình Ngô đại cáo
Quân trung từ mệnh tập
Văn bia Vĩnh Lăng
II. Sự nghiệp thơ văn
1. Nh÷ng t¸c phÈm chÝnh
I. Cuéc ®êi:
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
2.Nguyễn Trãi- nhà văn chính luận kiệt xuất
?Tác phẩm nào của ông được coi là áng thiên cổ hùng văn
II. Sự nghiệp thơ văn
1. Nh÷ng t¸c phÈm chÝnh
I. Cuéc ®êi:
Quân trung từ mệnh tập
Chí Linh sơn phú
Lam Sơn thực lục
Bình Ngô đại cáo
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
2.Nguyễn Trãi- nhà văn chính luận kiệt xuất
a. Nội dung
Trong thư gửi Liễu Thăng có viết: "Ta nghe quân của vương giả chỉ có dẹp yên mà không có đánh chém. Việc làm nhân nghĩa cốt ở yên dân.." Trong biểu dâng vua Minh có đoạn: "Đánh kẻ có tội, cứu vớt dân là thánh nhân làmviệc đại nghĩa..". Trong" Bình Ngô đai cáo" có đoạn:- Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân Quân điếu phạt trước lo trừ bạo
-Đem đại nghĩa để thắnghung tàn
Lấy chí nhân để thay cường bạo
b. Nghệ thuật:
II. Sự nghiệp thơ văn
1. Nh÷ng t¸c phÈm chÝnh
I. Cuéc ®êi:
Đó chính là tư tưởng Nhân nghĩa, yêu nước, thương dân.
Triết lí nhân nghĩa của Nguyễn Trãi cuối cùng chẳng qua là lòng yêu nước thương dân. Cái nhân cái nghĩa lớn nhất là phấn đấu đến cùng chống ngoại xâm, diệt tàn bạo vì độc lập của nước, vì hạnh phúc của dân.
(Phạm Văn Đồng)
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
2.Nguyễn Trãi- nhà văn chính luận kiệt xuất
b. Nghệ thuật:
-Cách lập luận sắc bén, lối văn giàu hình tượng hấp dẫn, hợp đối tượng tiếp cận. Là sự kết tinh của ngòi bút giàu luận chiến và bút pháp hùng ca.
II. Sự nghiệp thơ văn
1. Nh÷ng t¸c phÈm chÝnh
I. Cuéc ®êi:
a. Nội dung văn chính luận
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
a. Thơ Nguyễn Trãi phản ánh vẻ đẹp người anh hùng vĩ đại
+ Vẻ đẹp lí tưởng:


-Bui một tấc lòng ưu ái cũ
Đêm ngày cuồn cuộn nưởc triều đông


đó là lí tưởng yêu nước thiết tha, tư tưởng nhân nghĩa thương dân luôn như dòng thuỷ triều mãnh liệt trong ông.
+ Vẻ đẹp phẩm chất, ý chí :
2. Nguyễn Trãi- nhà văn chính luận kiệt xuất
II. Sự nghiệp thơ văn
I. Cuéc ®êi:
3. Nguyễn Trãi- nhà thơ trữ tình sâu sắc
1. Nh÷ng t¸c phÈm chÝnh
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
+ Vẻ đẹp phẩm chất, ý chí :
Ví mình như cây tùng :
Tuyết sương thấy đã đặng nhiều ngày
Có thuốc trường sinh càng khoẻ thay
Hổ phách phục linh nhìn mới biết
Dành còn để trợ dân này
(Tùng)
Nguyễn Trãi muốn nói điều gì?
3. Nguyễn Trãi- nhà thơ trữ tình sâu sắc
a. Thơ Nguyễn Trãi phản ánh vẻ đẹp tâm hồn người anh hùng vĩ đại
Tâm hồn Nguyễn Trãi cứng cỏi, ngay thẳng, mạnh mẽ, giàu sức sống như cây bách, cây tùng "dành còn để trợ dân này"
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
3. Nguyễn Trãi- nhà thơ trữ tình sâu sắc
Thơ Nguyễn Trãi phản ánh vẻ đẹp người anh hùng vĩ đại
Thơ Nguyễn Trãi bộc lộ vẻ đẹp con người trần thế
+ Nỗi đau đời khôn xiết trước những nghịch cảnh éo le, lòng người hiểm độc
Hai câu thơ : "Phượng những tiếc cao diều hãy liệng- Hoa thường hay héo cỏ thường tươi", Nguyễn Trãi muốn bộc lộ nỗi niềm gì?
Niềm vui trước một cảnh thiên nhiên
Tả cảnh quê hương và bộc lộ nỗi buồn
Mượn thiên nhiên để giãi bày nỗi buồn đau trước những nghịch cảnh éo le trong xã hội
Bộc lộ tình yêu và tâm sự sâu kín
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả




Kình ngạc băm vằm non mấy khúc
Giáo gươm chìm gãy bãi bao tầng
(Bạch Đằng hải khẩu)

Bóng tháp hình trâm ngọc
Gương sông ánh tóc huyền
(Dục Thuý sơn)

Ao cạn vớt bèo cấy muống
Đìa thanh phát cỏ ương sen
(Thuật hứng- số 24)


3. Nguyễn Trãi- nhà thơ trữ tình sâu sắc
Thơ Nguyễn Trãi phản ánh vẻ đẹp người anh hùng vĩ đại
Thơ Nguyễn Trãi bộc lộ vẻ đẹp con người trần thế
Hãy so sánh và nhận xét về thiên nhiên trong thơ Nguyễn Trãi ?
+ Tình yêu thiên
nhiên tha thiết
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
ở Nguyễn Trãi, "lòng yêu thiên nhiên vạn vật là thước đo một tâm hồn"(Xuân Diệu)
3. Nguyễn Trãi- nhà thơ trữ tình sâu sắc
Thơ Nguyễn Trãi phản ánh vẻ đẹp người anh hùng vĩ đại
Thơ Nguyễn Trãi bộc lộ vẻ đẹp con người trần thế
+Nỗi đau đời khôn xiết
+Iình yêu thiên nhiên tha thiết
- Nh?y c?m tru?c v? d?p c?a thiên nhiên.
- Coi thiên nhiên là người bạn tâm tình tri kỉ, làm dịu mát tâm hồn mình
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả

+ Tình cảm thấm thía dành cho nghĩa vua tôi, tình cha con, lòng bạn
+ Tình cảm quê hương sâu sắc
3. Nguyễn Trãi- nhà thơ trữ tình sâu sắc
Thơ Nguyễn Trãi phản ánh vẻ đẹp người anh hùng vĩ đại
Thơ Nguyễn Trãi bộc lộ vẻ đẹp con người trần thế
+Nỗi đau đời khôn xiết
+Iình yêu thiên nhiên tha thiết
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
Những khía cạnh của con người trần thế ấy giúp em đánh giá thêm gì về Nguyễn Trãi?
* Tiểu kết: Đó là vẻ đẹp nhân bản góp phần nâng người anh hùng Nguyễn Trãi lên tầm nhân loại
3. Nguyễn Trãi- nhà thơ trữ tình sâu sắc
Thơ Nguyễn Trãi phản ánh vẻ đẹp người anh hùng vĩ đại
Thơ Nguyễn Trãi bộc lộ vẻ đẹp con người trần thế
+Nỗi đau đời khôn xiết
+Iình yêu thiên nhiên tha thiết

+ Tình cảm thấm thía dành cho nghĩa vua tôi, tình cha con, lòng bạn
+ Tình cảm quê huoưng sâu sắc
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
Tác phẩm nào cua Nguyễn Trãi đưa ông lên vị trí khai sáng thơ ca tiếng Việt?
Bình Ngô đai cáo
Quốc âm thi tập
ức Trai thi tập
Chí Linh sơn phú
Rồi hóng mát thưở ngày trường
Hoè lục đùn đùn tán rợp trương
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
Hồng liên trì dã tịn mùi hương
Lao xao chợ cá làng ngư phu
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương
Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng
Dân giàu đủ khắp đòi phương
(Bảo kính cảnh giới-số 43)
3. Nguyễn Trãi- nhà thơ trữ tình sâu sắc
Thơ Nguyễn Trãi phản ánh vẻ đẹp người anh hùng vĩ đại
Thơ Nguyễn Trãi bộc lộ vẻ đẹp con người trần thế
Với "Quốc âm thi tập", Nguyễn Trãi đóng vai trò khai sáng cho thơ ca tiếng Việt
Nguyễn Trãi có công Việt hoá thơ Đường:
-Vận dụng lời ăn tiếng nói hàng ngày của nhân dân
đưa vào thơ ca những hình ảnh dân dã giản dị: như ải mồng tơi, bè rau muống, cây chuối, quả núc nác, .
- cách tân thơ Đường bằng cách chen vào thơ thất ngôn một số câu thơ lục ngôn.
c. Những đóng góp nghệ thuật cho thơ ca tiếng Việt
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
- ở bầu thì dáng ắt nên tròn
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
II. Sự nghiệp thơ văn
I. Cuéc ®êi:
1. Gèc tÝch vµ nh÷ng biÕn ®éng thêi trÎ
2. Ng­êi anh hïng gióp n­íc, gióp d©n.
3. Bi kÞch cuèi ®êi
1. Nh÷ng t¸c phÈm chÝnh
2. Nguyễn Trãi- nhà văn chính luận kiệt xuất
Nội dung
Nghệ thuật
III. Kết luận
3. Nguyễn Trãi- nhà thơ trữ tình sâu sắc
Thơ Nguyễn Trãi phản ánh vẻ đẹp người anh hùng vĩ đại
Thơ Nguyễn Trãi bộc lộ vẻ đẹp con người trần thế
3. Nguyễn Trãi- nhà thơ trữ tình sâu sắc
III. Kết luận
Nhận định nào sau đây
về tác gia Nguyễn Trãi
em cho là đúng?
Là bậc anh hùng dân tộc,văn võ song toàn song phải chịu những oan khiên thảm khốc nhất trong lịch sử thời phong kiến
Ông là nhà thơ, nhà văn kiệt xuất, là danh nhân văn hoá thế giới
Là hiện tượng kết tinh của văn học Lí Trần , giữ vị trí khai sáng nèn văn học tiếng Việt
Tất cả ý kiên trên
2. Nguyễn Trãi- nhà văn chính luận kiệt xuất
II. Sự nghiệp thơ văn
1. Nh÷ng t¸c phÈm chÝnh
I. Cuéc ®êi:
+ Là bậc anh hùng dân tộc văn võ song toàn song phải chịu những oan khiên thảm khốc nhất trong lịch sử thời phong kiến
+ Ông là nhà thơ, nhà văn kiệt xuất, là danh nhân văn hoá thế giới
+ Là hiện tượng kết tinh của văn học Lí Trần , giữ vị trí khai sáng nền văn học tiếng Việt.
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả
Cñng cè vµ më réng

Nguyễn Trãi là khí phách, là tinh hoa của dân tộc. Cuộc đời và tác phẩm của Nguyễn Trãi là một bài ca yêu nước và tự hào dân tộc( GS Đặng Thai Mai)
Niềm vui lớn cộng với nỗi đau dài
Tích lại cho đời thành chất ngọc ứcTrai
Đại cáo bình Ngô- phần I: Tác giả